2026 жылғы 6 наурыз күні Шу қаласында өткен «Шу қаласының кәріздік тазарту құрылыстары» тақырыбындағы тұрғындармен кездесу – өңірдегі өзекті экологиялық жағдайларды айқындап берді. Кездесу тек инфрақұрылымдық мәселені талқылаумен шектелмей, қала тұрғындарының денсаулығы, қоршаған ортаның жағдайы және мемлекеттік органдардың жауапкершілігі сынды кең ауқымды мәселелерді қамтыды.
Шара барысында көтерілген негізгі мәселе – кәріздік тазарту жүйесінің ұзақ жылдар бойы толыққанды жұмыс істемеуі болды. Бұл жағдай көптеген шағын қалаларға тән жүйелі проблеманы көрсетеді: инфрақұрылымның тозуы және уақытылы жаңғыртудың болмауы үлкен күрделі мәселелерге алып келуде. Шу қаласының тұрғыны Абитаева Ғалия өз пікірінде осы мәселенің нақты салдарын айқындайды. Оның айтуынша, тазарту жүйесінің дұрыс жұмыс істемеуі қоршаған ортаға зиян келтіріп отыр.
«Сонымен қоймай, тұрғындар үшін жағымсыз иістердің пайда болуы, санитарлық жағдайдың нашарлауы азаматтардың денсаулықтарына қауіп төндіруде. Бұл – тек коммуналдық мәселе емес, қоғамдық денсаулық пен экологиялық қауіпсіздікке тікелей әсер ететін фактор»,-деді ол.
Кәріздік тазарту жүйесінің тиімсіздігі ең алдымен экологиялық тәуекелдерді күшейтеді. Тазартылмаған немесе жеткіліксіз тазартылған ағын сулар топыраққа, жер асты суларына және жақын орналасқан су көздеріне зиян келтіруі мүмкін. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығына, ауыз су сапасына және жалпы экожүйеге кері әсер етеді. Тұрғындардың алаңдаушылығы да осыдан туындайды. Жағымсыз иістер – мәселенің тек сыртқы көрінісі ғана. Оның астарында ұзақ мерзімді экологиялық залал мен денсаулыққа қауіп жатыр. Мұндай жағдайда халықтың белсенділігі мен мәселені ашық көтеруі – азаматтық қоғамның қалыптасып келе жатқанын көрсететін маңызды белгі. Кездесуде қабылданған шешімдердің бірі – жобаны қаржыландыру және іске асыру мерзімдері бойынша мемлекеттік органдардың ашық ақпарат беруі қажеттігі. Бұл талап кездейсоқ емес. Көп жағдайда инфрақұрылымдық жобалардың ұзаққа созылуы немесе сапасыз орындалуы ақпараттың жабықтығымен байланысты.
Ашықтық – тек ақпарат беру емес, ол қоғам мен билік арасындағы сенімді қалыптастыру құралы. Егер тұрғындар нақты жоспарларды, қаржыландыру көздерін және мерзімдерді білсе, онда қоғамдық бақылау да тиімді жүзеге асады. Бұл өз кезегінде жобалардың сапалы орындалуына ықпал етеді.
«Экологиялық және санитарлық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету үшін тұрақты мониторинг жүргізу ұсынысы – стратегиялық тұрғыдан дұрыс қадам. Мұндай мониторинг тек техникалық бақылаумен шектелмеуі тиіс. Оның нәтижелері тұрғындарға жүйелі түрде жарияланып отыруы қажет,-дейді ЖСДП Жамбыл облыстық филиалының төрағасы Ержан Дәуренбеков.
Қоғамдық бақылау элементтерін енгізу – заманауи басқарудың маңызды бөлігі. Бұл тұрғындардың сенімін арттырып қана қоймай, жауапты органдардың жұмысын да тиімді етеді. Себебі ашық бақылау жағдайында формализм мен немқұрайлылыққа жол азаяды. Кездесу барысында ұсынылған тағы бір маңызды шешім – жергілікті атқарушы органдар, салалық мекемелер және қоғам өкілдерінің қатысуымен бірлескен жұмыс тобын құру. Бұл – көпжақты диалогты қамтамасыз ететін тиімді механизм болмақ. Мұндай жұмыс тобы, мәселені жан-жақты қарастыруға, әр тараптың пікірін ескеруге, нақты және орындалатын шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Ең бастысы – бұл құрылым жауапкершілікті бөлісуді қамтамасыз етеді. Яғни, мәселені шешу тек биліктің емес, бүкіл қоғамның ортақ міндетіне айналады.
Шу қаласындағы кәріздік тазарту жүйесіне қатысты мәселе – тек техникалық немесе коммуналдық проблема емес. Бұл – тұрғындардың өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін кешенді мәселе.
Кездесу барысында айтылған ұсыныстар мен қабылданған шешімдер дұрыс бағытты көрсетеді. Алайда олардың нақты нәтижеге айналуы бірнеше факторға байланысты болып тұр. Олар, мемлекеттік органдардың жауапкершілігі, қаржыландырудың тиімділігі, қоғамдық бақылаудың тұрақтылығы. Егер осы үш бағыт үйлесімді жұмыс істесе, Шу қаласының экологиялық және санитарлық жағдайын жақсартуға нақты мүмкіндік бар. Ал бұл өз кезегінде тұрғындардың денсаулығын сақтауға, өмір сапасын арттыруға және қаланың тұрақты дамуына негіз болады.
ЖСДП Жамбыл облыстық филиалының